Wat is meditatie?
Meditatie wordt al sinds duizenden jaren beoefend door mensen uit diverse tradities, geloofsovertuigingen en religieuze stromingen. Misschien wordt de naam van Siddhartha Gautama, later bekend als Boeddha, wel het meest geassocieerd met meditatie. Wie kent niet de beelden van Boeddha in de lotushouding: gekruiste benen, gesloten ogen en een serene uitdrukking op zijn gezicht. Maar wat is meditatie nu eigenlijk? Waarom zou het nuttig voor je zijn en bovenal; hoe kun je het leren?
Meditatie is wel eens gedefinieerd als het gat dat verschijnt tussen twee gedachten. Door je aandacht op deze gaten te concentreren worden ze langer: dat is meditatie. Dat vind ik een simpele definitie, maar één met een verstrekkende betekenis, omdat het einddoel van meditatie bevrijding van je negatieve gevoelens en pijnlijke gedachten is. Ik voelde me opgelucht toen ik begreep dat je deze staat niet hoeft te bereiken om al snel de vruchten te plukken van meditatie! Want meditatie heeft mij bijvoorbeeld geleerd om het heden te accepteren zonder in gedachten over het verleden of de toekomst weg te vluchten.
Het beoefenen van regelmatige meditatie wordt beschouwd als een vaardigheid van hoog niveau. Niet omdat meditatie moeilijk is, maar omdat het doorzetttingsvermogen vergt. Het heeft mij een jaar gekost om een vriendelijke dicipline op te bouwen. Dat geeft me nu een basis waar ik altijd op kan terugvallen. Bedenk dat je in wezen de staat van meditatie al kent. Als je heel geconcentreerd werkt sluit je je af van de buitenwereld en ben je alleen nog op dat ene ding gericht. Wandelen in de natuur, schaken, breien of vissen, het zijn voorbeelden van een vorm van meditatie. Maar als je bewust gaat mediteren, er voor gaat zitten en aan de slag gaat om meester te worden over je lichaam, gedachten en emoties, dan gebeurt er iets met je. Een ervaring die op mij een blijvend effect heeft en me niet meer los laat.
Acht stappen
Een van de grote leermeesters van yoga, Patanjali, definieerde een acht vaardigheden stappenplan, waarbij hij meditatie als zevende stap noemde. Hij onderwees zijn studenten dat om een staat van meditatie te bereiken je eerst moest leren hoe je te concentreren. En voor concentratie dien je de zintuigen in te kunnen trekken en daarvoor heb je een sterk en vitaal lichaam nodig. Zoals je ziet begint het succesvol beoefenen van meditatie met het begrijpen van de werking van je lichaam om daar vervolgens meester over te worden.
De fysiologie
Meditatie is voor mij een manier om op krachten te komen en aan zelfonderzoek te doen. Ik ben blij dat meditatie alsmaar populairder wordt en door steeds meer mensen wordt beoefend. Onderzoeken tonen namelijk aan wat Boeddha eeuwen geleden al wist: dat meditatie goed is voor je gezondheid. Regelmatige meditatie versterkt mijn immuunsysteem en ik verminder stress. Wetenschappers beginnen te begrijpen hoe de hersens functioneren en hoe de interactie verloopt tussen het bewustzijn en de wereld die je waarneemt. Hersengolven veranderen wanneer iemand in een diepe staat van meditatie komt. Wanneer je wakker bent met je ogen open, dan is de linkerhersenhelft actief en dominant en wanneer je de ogen sluit verplaatst de activiteit zich naar de rechterhersenhelft. In diepe meditatie echter verspreidt de activiteit zich over beide hemisferen en veroorzaakt een zogenaamde soliton. Dat is een krachtige zichzelf versterkende golf van elektrische stroom dat effect heeft op je hele fysiologie.
Meditatie werkt dus heel ontspannend en dat maakt het makkelijker om toegang te krijgen tot diepere “lagen” van je bewustzijn. Als ik in meditatie ben, merk ik pas op dat ik slechts een klein deel van mijn bewustzijn actief gebruik. Dan dringt tot me door dat ik vaak handel vanuit de automatische piloot en mijn aandacht versplintert is door vele zintuiglijke indrukken. Ik begrijp hierdoor beter mijn gevoelens van verveling en onbehagen. Er sluimert dus in ieder mens een ongelofelijk groot potentieel dat je met gebruik van meditatie kunt activeren.
Hoe werkt het?
Meditatie stimuleert de hersens om een proces van heling en ontspanning te starten, waar diverse hormonen een rol in spelen. Wanneer je mediteert, beginnen de in de cortex bevindende rationele gedachteprocessen een stille dialoog met de emotionele delen van de hersenen. Als ze het eens zijn om te gaan ontspannen, geven ze dit door aan de hypothalamus, welke je hersenen linkt aan het endocriene- of hormoonstelsel. Dit creëert een vloed van neurotransmitters en hormonen, die het hele lichaam kalmeren. Het immuunsysteem scheidt dan haar eigen moleculen en informatie af, waarvan sommigen terugkeren naar de hersenen, wat helpt om je lichaam te herstellen. En zo switch je over naar een alfagolf gedomineerd brein, waardoor het zenuwstelsel parasympathisch wordt. Wanneer dit geactiveerd is, worden er meer signalen gezonden naar de organen en klieren. Wanneer dit gebeurt bereik je de ideale conditie om te helen en te herstellen.
Literatuur
In de voetsporen van Boeddha: Auteur Thich Nhat Hanh
Bhagavad Gita: Auteurs M. Patel en C. Barrington
Wildmind: A step by step guide to meditation: Auteur Bodhipaksa
|
