‘Ik zou op mijn werk makkelijker met mijn collega’s en mijn leidinggevenden willen kunnen communiceren, of privé met mijn vriend of vriendin, man of vrouw. In het begin ging het zo goed, maar nu krijgen we steeds ruzie of vallen we elke keer stil in een vervelende sfeer. En wat te denken van de communicatie met mijn familie, kinderen of buren’.

Effectieve communicatie
Communicatie is effectief als je direct en eerlijk bent en dat is lastig, want je wilt de ander geen pijn doen of zelf een blauwtje lopen. Dan is het makkelijker om te communiceren van uit je rolgedrag, i.p.v. jezelf bloot te geven en te zeggen wat je denkt, voelt en wilt. Dat leidt er toe dat bedoelingen niet altijd begrepen worden, behoeften niet bevredigd en vooroordelen blijven bestaan. Dit bracht mij op het idee van ‘open communicatie’.

Wat is Open Communicatie
Open communicatie is geen methode. Met ‘open’ doel ik op een ontvankelijke houding, een manier van doen die leidt tot spontaan contact. Dat begint in het hier en nu door bewust met je bedoelingen, verwachtingen en vooroordelen om te gaan en de ander daar bij te betrekken. En daarnaast afspraken met elkaar te maken over procedure, inhoud en proces en dat samen te handhaven. Als je dat doet kun je ook kwetsbare onderwerpen veilig met elkaar bespreken. Op die wijze neemt de kwaliteit van de communicatie toe.

Waarom Open Communicatie
Denken, voelen en willen gaan samen in het hier en nu. Dat lukt niet altijd waardoor de communicatie stokt. Vaak als gevolg van zogenaamde communicatiefilters, die op grond van iets uit je verleden het heden inkleuren. Werkelijkheid en fantasie zijn dan niet meer te onderscheiden. Door je contactvaardigheden verder te ontwikkelen, heb je deze filters niet meer nodig. Hiermee draag je bij aan meer begrip en respect voor elkaars handelswijze en standpunten. Er ontstaat nabijheid, gemeenschappelijk gedrag en een warme sfeer.

Drie werelden
De kwaliteit van communicatie heeft te maken met de wisselwerking tussen je binnen- en je buitenwereld. Je binnenwereld bevat je waarnemen en ervaren, je denken en voelen als eenheid. Je buitenwereld is je omgeving: je huis, je partner, je leef- en werksituatie. Binnen en buiten tegelijk is als je zegt wat je denkt en doet wat je zegt. Er is ook nog een tussen- of belevingswereld. Het is de wereld van je beelden, dromen, idealen, normen, plannen en theorieën. Het is de voedingsbodem voor creativiteit en inspiratie, voor nieuwe dingen. Maar ook broedplaats voor angsten, verwarringen en zorgen.

Het kan gebeuren dat je blijft hangen in een van die drie werelden, zodat een wereld een apart leven gaat leiden en niet meer getoetst wordt door de andere twee. Open communicatie is er op gericht dat die drie werelden niet door elkaar heen lopen. De grenzen tussen wat hier en wat daar is, tussen mijn en dein helder zijn.

Hoe kom je tot Open Communicatie
Om tot goede gesprekken en leef- en werkrelaties te komen geldt:

• Dat je afspraken maakt over inhoud, procedure en proces
• Dat je afspraken samen handhaaft
• Dat je oog hebt voor emoties zoals verveling, spanning, geprikkeldheid, een warme of een kille sfeer
• Dat je subgroepen onderkent en deel laat uitmaken van de groep
• Dat je waakt voor invloeden van buitenaf
• Dat je regelmatig de kwaliteit van de communicatie verzorgt
• Dat je inzicht krijgt in communicatievormen als neuzelen, blinde vlekken, maskers en open communicatie
• Dat je leert elkaar bereikende feedback te geven i.p.v. psychologiserende feedback

Als er in een groep, noch bij de leden, noch bij de leiders, noch in de directie voldoende aandacht is voor de kwaliteit van de communicatie, met name voor het beoordelen en psychologiseren in plaats van het bereiken worden de doelen niet bereikt. Van groot naar klein, want ditzelfde doet zich voor in heel kleine groepjes als gezinnen, partnerrelaties en huwelijken. Vaak is het nodig om een coach, trainer of therapeut in te schakelen om de kwaliteit van de communicatie te verbeteren. Een jaarlijkse opfriscursus is vaak genoeg om bedoelingen en verwachtingen op elkaar af te stemmen en vooroordelen veilig met elkaar te kunnen bespreken.